ผมเจ็บหลังครั้งแรกตอนอุ้มแม่ลงจากเตียง แล้วก็ไม่เคยหายสนิทอีกเลย
ตอนนั้นแม่กำลังจะลื่นลงข้างเตียง ผมรีบเข้าไปรับด้วยท่าที่แย่ที่สุดเท่าที่จะแย่ได้ คือก้มตัว บิดเอว แล้วออกแรงยกด้วยหลังล้วน ๆ แม่ไม่เป็นอะไร แต่ผมได้ยินเสียงบางอย่างในหลังตัวเอง สามวันต่อมาผมลุกจากเตียงไม่ได้ และคนที่ต้องดูแลแม่ในสามวันนั้นคือน้องสาวที่ต้องลางานมา เรื่องนี้สอนผมว่า การดูแลผู้ป่วยติดเตียงไม่ใช่แค่เรื่องของผู้ป่วย ถ้าคนดูแลพัง ทุกอย่างพังตามทันที
คนดูแลเสี่ยงหมอนรองกระดูกและกล้ามเนื้อหลังบาดเจ็บ ส่วนผู้ป่วยเสี่ยงกว่านั้นอีก เพราะผิวหนังที่บางและเปราะอาจถลอกจากการลาก ข้อไหล่อาจบาดเจ็บจากการถูกดึงแขน และการเคลื่อนย้ายที่ไม่มั่นคงทำให้ท่านตกเตียงได้
หลักการที่จำง่ายที่สุด
ยืนให้เท้าห่างกันเท่าช่วงไหล่เพื่อให้ฐานมั่นคง ย่อเข่าแทนการก้มหลัง ให้ตัวท่านอยู่ใกล้ตัวเราที่สุด อย่ายื่นแขนไปยกจากระยะไกล และห้ามบิดเอวขณะออกแรง ถ้าต้องหมุนตัว ให้ขยับเท้าหมุนทั้งตัวไปพร้อมกัน
บอกท่านก่อนทุกครั้ง แม้ท่านจะพูดไม่ได้
หลายคนลืมข้อนี้ การจับตัวคนขึ้นมาโดยไม่บอกล่วงหน้าทำให้ท่านตกใจ เกร็งตัว และยิ่งยกยาก ลองพูดว่าเดี๋ยวเราจะพลิกไปทางซ้ายนะ นับหนึ่ง สอง สาม แล้วค่อยขยับ ผู้ป่วยจำนวนมากรับรู้และให้ความร่วมมือมากกว่าที่เราคิด
ผ้ารองยก ราคาไม่กี่ร้อย แต่เปลี่ยนชีวิตคนดูแล
ผ้ารองยกหรือผ้าเลื่อนตัวช่วยให้เราเลื่อนตัวท่านขึ้นหัวเตียงได้โดยไม่ต้องลากผิวหนังกับที่นอน ลดทั้งแรงเฉือนที่ทำให้เกิดแผลกดทับ และลดแรงที่ลงหลังของเรา ถ้าจะลงทุนซื้ออะไรสักอย่างในเดือนนี้ ผมแนะนำอันนี้ก่อนเลย
อย่ายกคนเดียวถ้าไม่จำเป็น
การเคลื่อนย้ายจากเตียงไปรถเข็นหรือไปห้องน้ำ สำหรับผู้ป่วยที่ช่วยตัวเองไม่ได้เลย โดยหลักการควรใช้คนสองคน ถ้าบ้านมีคนเดียวจริง ๆ ควรปรึกษาทีมพยาบาลเรื่องอุปกรณ์ช่วย และวางแผนล่วงหน้าว่าจะทำเวลาไหนที่มีคนอยู่ด้วย
ข้อติดยึด ปัญหาที่เกิดเร็วกว่าที่ทุกคนคิด
ไม่กี่สัปดาห์ก็เห็นผลแล้ว
เมื่อข้อไม่ได้เคลื่อนไหว เนื้อเยื่อรอบข้อจะหดสั้นลง ทำให้เหยียดหรืองอได้น้อยลงเรื่อย ๆ จนสุดท้ายข้อยึดติดในท่าผิดรูป ปัญหาคือเมื่อยึดแล้วแก้ยากมาก และทำให้การเช็ดตัว เปลี่ยนเสื้อผ้า หรือแม้แต่การจัดท่านอน กลายเป็นเรื่องเจ็บปวดสำหรับท่าน
การขยับข้อให้ท่าน ต้องเรียนก่อนทำ
การขยับข้อแบบที่คนดูแลช่วยทำให้ ควรให้นักกายภาพบำบัดหรือพยาบาลสอนท่าที่เหมาะกับโรคของท่านก่อน โดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีกระดูกหักเดิม ข้อเทียม หรือกล้ามเนื้อเกร็งจากภาวะทางสมอง หลักกว้าง ๆ คือขยับช้า นุ่มนวล อยู่ในช่วงที่ไม่เจ็บ ทำสม่ำเสมอทุกวัน และหยุดทันทีถ้าท่านแสดงอาการเจ็บ
จัดท่าเพื่อป้องกันความผิดรูป
เท้าตกเป็นปัญหาที่พบบ่อยและป้องกันได้ด้วยการจัดท่าให้ข้อเท้าอยู่ในมุมที่เหมาะสมตามคำแนะนำของนักกายภาพ ส่วนมือที่กำแน่นจนเล็บจิกฝ่ามือ สามารถใช้อุปกรณ์รองมือช่วยได้ อย่าปล่อยไว้จนเกิดแผลในอุ้งมือ
ดูแลหลังของคนดูแลด้วย
ความสูงของเตียงคือเรื่องใหญ่
การก้มทำงานบนเตียงเตี้ยทั้งวันคือสาเหตุของอาการปวดหลังเรื้อรัง ถ้ามีเตียงปรับระดับได้ ให้ปรับสูงประมาณระดับสะโพกของคนดูแลทุกครั้งที่ทำหัตถการ แล้วปรับลงเมื่อเสร็จ ถ้าไม่มี ให้คุกเข่าลงข้างเตียงแทนการก้มค้าง
อุปกรณ์ที่คุ้มค่าลงทุน
เตียงปรับระดับพร้อมราวข้าง ผ้ารองยก ที่นอนลดแรงกด และรถเข็นที่ปรับเอนได้ ราคาไม่ถูก แต่ถ้าเทียบกับค่ารักษาหลังของคนดูแลและค่ารักษาแผลกดทับที่อาจตามมา ถือว่าคุ้มมาก บางรายการอาจยืมหรือเช่าได้จากศูนย์อุปกรณ์ในพื้นที่
ยืดตัวเองบ้าง วันละไม่กี่นาที
ฟังดูเป็นเรื่องเล็ก แต่คนดูแลที่ไม่เคยยืดกล้ามเนื้อเลยมักบาดเจ็บภายในปีแรก ถ้ามีอาการปวดร้าวลงขา ชา หรืออ่อนแรง อย่าฝืนต่อ ควรไปพบแพทย์
เมื่อการดูแลต้องใช้คนสองคนตลอดเวลา
ครอบครัวส่วนใหญ่จะรู้ตัวเองว่าถึงจุดนี้แล้ว เมื่อทุกกิจกรรมของวันต้องใช้สองคน ตั้งแต่พลิกตัว เช็ดตัว เปลี่ยนผ้าอ้อม ไปจนถึงย้ายขึ้นรถเข็น แต่ในบ้านมีคนอยู่จริงแค่คนเดียว
การฝืนทำคนเดียวไม่ได้แปลว่าเข้มแข็ง มันแปลว่ากำลังเสี่ยงทั้งกับตัวเองและกับท่าน ศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียง ที่มีทีมงานเพียงพอ จะทำสิ่งที่บ้านทำได้ยาก คือมีคนสองคนพร้อมช่วยกันในทุกครั้งที่ต้องเคลื่อนย้าย ตลอดทั้งวันและทั้งคืน
บ้านแสนรัก เข้าใจดีว่าการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยติดเตียงอย่างปลอดภัยต้องอาศัยทั้งคน ความรู้ และอุปกรณ์ครบพร้อมกัน
- ทีมผู้ดูแลที่ผ่านการอบรมด้านการเคลื่อนย้ายและจัดท่าผู้ป่วย ประจำตลอด 24 ชั่วโมง
- เตียงปรับระดับ ราวกันตก และอุปกรณ์ช่วยเคลื่อนย้ายที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย
- การจัดท่าและการขยับข้อตามแผนการดูแล ภายใต้การกำกับของทีมพยาบาล
- ประเมินความเสี่ยงการตกเตียงและปรับสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัย
- รายงานความเป็นอยู่ถึงครอบครัวอย่างสม่ำเสมอ
ถ้าหลังของคุณเริ่มส่งสัญญาณมาสักพักแล้ว อย่ารอให้ถึงวันที่ลุกไม่ไหว
ปรึกษาทีมบ้านแสนรักหรือนัดเข้าชมสถานที่จริงได้ที่ 065-469-9569 | LINE @baansanrak
