
พ่อหลับตาแน่นตลอดเวลาที่ผมทำ ทั้งที่ผมรู้ว่าพ่อไม่ได้หลับ ผมใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะเข้าใจว่า สิ่งที่ยากที่สุดในเรื่องนี้ไม่ใช่เทคนิค แต่คือการที่คนคนหนึ่งซึ่งเคยดูแลเรามาทั้งชีวิต ต้องยอมให้เราเห็นเขาในสภาพที่เขาไม่อยากให้ใครเห็น เรื่องความสะอาดของผู้ป่วยติดเตียงจึงเป็นสองเรื่องพร้อมกันเสมอ เรื่องหนึ่งคือการป้องกันแผลและการติดเชื้อ อีกเรื่องคือการรักษาความรู้สึกของคนที่เรารัก
ก่อนจะพูดถึงวิธี ขอพูดถึงท่าทีก่อน
บอกก่อนทำเสมอ แม้ท่านจะสื่อสารไม่ได้
การเปิดผ้าห่มขึ้นมาแล้วลงมือทำทันที ต่างจากการบอกว่าเดี๋ยวเราจะทำความสะอาดให้นะ อย่างสิ้นเชิงในความรู้สึกของท่าน แม้ผู้ป่วยที่ไม่ตอบสนองก็ยังอาจรับรู้เสียงและการสัมผัสได้
ปิดม่าน ปิดประตู และเปิดเฉพาะส่วนที่ทำ
อย่าเปิดร่างกายท่านทั้งตัวไว้ตลอดเวลาที่ทำงาน ใช้ผ้าคลุมส่วนที่ยังไม่ถึงคิว นอกจากรักษาความเป็นส่วนตัวแล้ว ยังช่วยไม่ให้ท่านหนาวจนเกร็งอีกด้วย
อย่าพูดเรื่องท่านข้ามหัวท่าน
ประโยคอย่าง “วันนี้ถ่ายเยอะเลยนะ” ที่พูดกับญาติอีกคนโดยไม่มองหน้าท่าน เป็นสิ่งที่ทำให้ผู้ป่วยหลายรายรู้สึกเหมือนเป็นสิ่งของ ถ้าจะพูดเรื่องท่าน ให้พูดกับท่านด้วย
การทำความสะอาดที่ป้องกันปัญหาตามมา
เปียกแล้วต้องเปลี่ยนทันที
ผิวที่แช่อยู่ในความชื้นและสิ่งขับถ่ายจะเปื่อยเร็วมาก และเป็นจุดเริ่มของแผลกดทับกับผื่นระคายเคือง อย่ารอให้ครบรอบเวลาที่ตั้งไว้ถ้ารู้ว่าเปียกแล้ว
ทำความสะอาดให้ถูกทิศทาง และซับให้แห้งสนิท
โดยเฉพาะในผู้ป่วยหญิง ควรเช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลังเสมอเพื่อลดโอกาสติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ใช้น้ำสะอาดหรือผลิตภัณฑ์ที่อ่อนโยน ไม่ถูแรง และซับให้แห้งทุกซอกพับก่อนใส่ผ้าอ้อมชิ้นใหม่ ความชื้นที่ค้างอยู่คือสาเหตุของเชื้อราและผื่น
ผ้าอ้อมที่รัดแน่นเกินไปก็เป็นปัญหา
หลายคนกลัวรั่วจึงรัดแน่น แต่ขอบที่รัดจะกดผิวจนเป็นรอย และทำให้อับชื้นกว่าเดิม ควรใส่ให้พอดี และเลือกขนาดที่เหมาะกับตัวท่านจริง ๆ
เช็ดตัวคือเวลาตรวจร่างกายไปในตัว
ทุกครั้งที่เช็ดตัว ให้ไล่สายตาดูผิวหนังตามปุ่มกระดูก ดูรอยแดง รอยถลอก ผื่น ตุ่ม หรือบวมผิดปกติ นี่คือช่วงเวลาที่คนดูแลจะเจอปัญหาได้เร็วที่สุดในแต่ละวัน
ถ้าท่านมีสายสวนปัสสาวะ
ถุงต้องอยู่ต่ำกว่าระดับกระเพาะปัสสาวะเสมอ
ถ้ายกถุงสูงกว่าตัวท่าน แม้เพียงตอนเคลื่อนย้าย ปัสสาวะอาจไหลย้อนกลับและเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อ ควรแขวนถุงไว้ที่ข้างเตียงโดยไม่ให้แตะพื้น และระวังไม่ให้สายพับงอหรือถูกทับ
สัญญาณติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
ปัสสาวะขุ่น มีตะกอน กลิ่นแรงผิดปกติ ปัสสาวะออกน้อยลงมาก มีไข้ หนาวสั่น หรือท่านซึมและสับสนกว่าเดิมโดยไม่มีสาเหตุ ในผู้สูงอายุ อาการสับสนที่เปลี่ยนไปกะทันหันมักเป็นสัญญาณแรกของการติดเชื้อ มากกว่าอาการปัสสาวะแสบขัดที่เราคุ้นเคย ถ้าพบควรรีบปรึกษาแพทย์
ท้องผูก ปัญหาเงียบที่ทำให้ทุกอย่างแย่ลง
ผู้ป่วยที่ไม่ได้ขยับตัวมักท้องผูกเรื้อรัง ซึ่งทำให้ท่านอึดอัด เบื่ออาหาร กระสับกระส่าย และในบางรายอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องรักษาในโรงพยาบาล ควรจดบันทึกการขับถ่ายทุกวัน ถ้าเกินสามวันแล้วยังไม่ถ่าย ควรปรึกษาแพทย์หรือพยาบาล ไม่ควรซื้อยาระบายหรือสวนเองโดยไม่ปรึกษา เพราะการทำผิดวิธีอาจเป็นอันตราย
กลิ่นในห้อง บอกอะไรกับเราบ้าง
หลายบ้านแก้ปัญหากลิ่นด้วยสเปรย์ปรับอากาศ แต่กลิ่นที่ค้างอยู่มักเป็นสัญญาณของบางอย่าง เช่น ผ้าปูที่นอนที่เปลี่ยนไม่ทัน แผลที่เริ่มติดเชื้อ ปัสสาวะที่มีการติดเชื้อ หรือการระบายอากาศที่ไม่ดีพอ การหาสาเหตุแล้วแก้ที่ต้นทาง ดีกว่ากลบไว้เสมอ และห้องที่สะอาดจริงยังส่งผลต่ออารมณ์ของท่านมากกว่าที่เราคิด
ศักดิ์ศรี ไม่ใช่เรื่องรอง
ผู้ป่วยติดเตียงจำนวนมากพูดตรงกันว่า สิ่งที่ทรมานที่สุดไม่ใช่ความเจ็บ แต่คือความรู้สึกว่าตัวเองไม่มีค่าและเป็นภาระ การหวีผมให้ ตัดเล็บให้ ใส่เสื้อตัวที่ท่านชอบ เปิดเพลงที่ท่านฟังมาทั้งชีวิต หรือเข็นเตียงไปรับแดดตอนเช้า เป็นสิ่งเล็ก ๆ ที่ทำให้ท่านยังรู้สึกเป็นคนคนหนึ่ง ไม่ใช่แค่ผู้ป่วยหมายเลขหนึ่ง
เมื่อการดูแลรายวันเกินกำลังของบ้าน
การเปลี่ยนผ้าอ้อมวันละหลายครั้ง เช็ดตัวทุกวัน ดูแลสายสวน ติดตามการขับถ่าย และสังเกตอาการติดเชื้อ เป็นงานที่ต้องทำทุกวันโดยไม่มีวันหยุด และต้องทำให้ถูกวิธีทุกครั้ง
ศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียง ที่มีระบบและมีทีมงานเพียงพอ จะทำสิ่งเหล่านี้ได้สม่ำเสมอกว่าบ้านที่มีคนดูแลคนเดียวซึ่งกำลังหมดแรง และนั่นแปลว่าท่านเสี่ยงเกิดแผลและติดเชื้อน้อยลง
ที่ บ้านแสนรัก เราเชื่อว่าการดูแลที่ดีวัดกันที่รายละเอียดของทุกวัน ไม่ใช่แค่ภาพรวม
- ดูแลความสะอาดร่างกาย การขับถ่าย และการเปลี่ยนผ้าอ้อมตามรอบเวลา โดยทีมที่ผ่านการอบรม
- พยาบาลวิชาชีพดูแลสายสวนและติดตามสัญญาณการติดเชื้ออย่างใกล้ชิด
- บันทึกการขับถ่ายและสภาพผิวหนังทุกวัน เพื่อให้เห็นความผิดปกติตั้งแต่เนิ่น ๆ
- ห้องพักสะอาด อากาศถ่ายเท และดูแลเครื่องนอนอย่างสม่ำเสมอ
- ให้ความสำคัญกับความเป็นส่วนตัวและศักดิ์ศรีของผู้ป่วยทุกท่าน
ปรึกษาทีมบ้านแสนรักหรือนัดเข้าชมสถานที่จริงได้ที่ 065-469-9569 | LINE @baansanrak



