หมอตอบผมสั้น ๆ ว่า เชื้อไม่ได้เดินทางมาหาแม่ แต่พวกเราพามาให้ ตอนนั้นผมยังไม่เข้าใจ จนหมออธิบายว่า มือของคนดูแล อุปกรณ์ที่ใช้ซ้ำ ญาติที่แวะมาเยี่ยมทั้งที่เป็นหวัด และแม้แต่การทำความสะอาดที่ไม่ถูกลำดับ ล้วนเป็นทางเข้าของเชื้อทั้งนั้น ผู้ป่วยติดเตียงมีภูมิต้านทานที่อ่อนแอกว่าคนทั่วไป มีแผล มีสาย และมีปอดที่ขับเสมหะเองไม่ได้ สิ่งที่ทำให้คนปกติแค่เป็นหวัดสองวัน อาจทำให้ท่านต้องนอนโรงพยาบาลสองสัปดาห์
ทางเข้าของเชื้อในบ้าน มีมากกว่าที่คิด
มือของเรานี่แหละ
การล้างมือก่อนและหลังดูแลทุกครั้งคือมาตรการที่ได้ผลที่สุดและถูกที่สุด แต่ก็เป็นสิ่งที่ถูกข้ามบ่อยที่สุดเวลารีบ โดยเฉพาะก่อนทำแผล ก่อนจับสายให้อาหาร ก่อนดูแลช่องปาก และหลังเปลี่ยนผ้าอ้อม
อุปกรณ์ที่ใช้ซ้ำโดยไม่ได้ทำความสะอาดพอ
กระบอกให้อาหาร ภาชนะใส่น้ำ ผ้าเช็ดตัว อ่างล้าง อุปกรณ์ดูดเสมหะ ทุกอย่างที่สัมผัสตัวท่านควรมีวิธีทำความสะอาดที่ชัดเจนและมีของใช้ส่วนตัวแยกจากคนอื่นในบ้าน
ผ้าปูที่นอนและเสื้อผ้า
ผ้าที่เปื้อนสิ่งขับถ่ายหรือน้ำเหลืองควรแยกซัก และไม่ควรวางกองรวมกับผ้าของคนอื่น ผ้าเช็ดตัวควรแห้งสนิทระหว่างการใช้แต่ละครั้ง
คนที่มาเยี่ยม
นี่คือเรื่องที่พูดยากที่สุดในวัฒนธรรมไทย เพราะการห้ามญาติเข้าเยี่ยมดูเป็นการเสียมารยาท แต่ถ้ามีคนในบ้านหรือญาติที่มีอาการไข้หวัด ไอ หรือท้องเสีย ควรงดเข้าใกล้ท่านจนกว่าจะหาย และควรล้างมือก่อนสัมผัสท่านทุกครั้ง การบอกล่วงหน้าอย่างสุภาพตั้งแต่ต้นทำได้ง่ายกว่าการห้ามตอนคนมาถึงหน้าประตูแล้ว
จุดเสี่ยงที่ต้องเฝ้าเป็นพิเศษ
แผลทุกชนิด
แผลกดทับ แผลผ่าตัด หรือแผลรอบสาย ล้วนเป็นทางเข้าตรงของเชื้อ ควรทำแผลตามวิธีที่พยาบาลสอน ไม่ใช้ยาหรือสมุนไพรใส่แผลเอง และสังเกตขอบแผลทุกวัน
สายทุกเส้น
สายให้อาหารและสายสวนปัสสาวะเป็นทางลัดของเชื้อเข้าสู่ร่างกาย จึงต้องดูแลตามมาตรฐานอย่างเคร่งครัด และเปลี่ยนตามกำหนดโดยผู้ที่ได้รับการอบรม ไม่ใช่เมื่อสะดวก
ช่องปากและทางเดินหายใจ
ตามที่เขียนไว้ในบทความเรื่องเสมหะ การดูแลช่องปากทุกวันคือหนึ่งในวิธีป้องกันปอดอักเสบที่ทำได้ง่ายที่สุดที่บ้าน
สัญญาณเตือนที่มักมาก่อนไข้
สิ่งที่ครอบครัวควรรู้คือ ในผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียง อาการแรกของการติดเชื้ออาจไม่ใช่ไข้
หลายรายเริ่มจากการซึมลง สับสนกว่าเดิม กระสับกระส่ายผิดปกติ ไม่ยอมกิน อ่อนแรงกะทันหัน หรือมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปจากเดิมชัดเจน ในบางรายอุณหภูมิร่างกายอาจต่ำกว่าปกติแทนที่จะสูงขึ้นด้วยซ้ำ
ดังนั้นถ้าวันนี้ท่านไม่เหมือนเดิม ทั้งที่บอกไม่ถูกว่าตรงไหน ให้ถือว่าเป็นสัญญาณที่ต้องปรึกษาทีมแพทย์ อย่ารอให้ปรอทขึ้น
สิ่งที่ควรมีในบ้านและควรทำเป็นประจำ
- จุดล้างมือหรือเจลแอลกอฮอล์วางไว้ข้างเตียง ให้ทุกคนที่เข้ามาใช้ได้ทันที
- ถุงมือสำหรับงานที่ต้องสัมผัสสิ่งขับถ่ายหรือแผล
- ถังขยะแยกสำหรับของที่ปนเปื้อน
- ปรอทวัดไข้ และสมุดบันทึกอาการประจำวัน
- การทำความสะอาดห้องและการระบายอากาศอย่างสม่ำเสมอ
- การปรึกษาแพทย์เรื่องวัคซีนที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยและสำหรับคนในบ้าน ซึ่งควรพิจารณาเป็นรายบุคคล
ทำไมเรื่องนี้ถึงเป็นเรื่องของ "ระบบ" ไม่ใช่ความตั้งใจ
ทุกครอบครัวตั้งใจดี แต่การป้องกันการติดเชื้อต้องอาศัยความสม่ำเสมอในทุกครั้ง ไม่ใช่ในวันที่มีแรง ครอบครัวที่ดูแลกันเองมักทำได้ดีมากในเดือนแรก แล้วมาตรฐานจะค่อย ๆ หย่อนลงตามความเหนื่อย ซึ่งเป็นเรื่องที่เข้าใจได้
ศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียง ที่มีระบบ มีการส่งเวร มีการบันทึก และมีคนตรวจสอบซึ่งกันและกัน จะรักษามาตรฐานเดิมได้ในวันที่ทุกคนเหนื่อยเท่ากัน นี่คือความต่างที่สำคัญที่สุดในระยะยาว
ที่ บ้านแสนรัก เราวางระบบเพื่อให้การดูแลมีคุณภาพเท่ากันทุกกะและทุกวัน
- แนวปฏิบัติด้านสุขอนามัยสำหรับทีมผู้ดูแล ทั้งการล้างมือ การใช้อุปกรณ์ป้องกัน และการจัดการของปนเปื้อน
- พยาบาลวิชาชีพดูแลแผลและสายต่าง ๆ ตามมาตรฐาน พร้อมติดตามสัญญาณการติดเชื้อ
- บันทึกสัญญาณชีพและอาการประจำวัน เพื่อจับความเปลี่ยนแปลงตั้งแต่ระยะแรก
- ห้องพักสะอาด อากาศถ่ายเท และมีการจัดการเครื่องนอนอย่างเป็นระบบ
- แนวทางการเข้าเยี่ยมที่คำนึงถึงความปลอดภัยของผู้ป่วยทุกท่าน
สอบถามรายละเอียดได้ที่ [065-469-9569] | LINE [@baansanrak] | บ้านแสนรัก ศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียง
